Reisverslag Xperience Servië
29 april t/m 6 mei 2009
Woensdag 29 april
Slaperige gezichten bij de McDonalds in Nijmegen. De andere slaperige gezichten bevonden zich al een uur in de bus. Om 5 uur kunnen we dan eindelijk vertrekken. De stemming zit er al vroeg in. Naar een voorspoedige reis komen we, eerder dan verwacht, aan op Köln airport. We hebben een korte sanitaire stop en dan checken we in. Dit alles verloopt voorspoedig. We gaan in één keer door naar de douane onder het motto ‘Dan hebben we dat maar gehad.’ Ondanks dat er een paar personen gefouilleerd worden, verloopt ook dat soepel. Nu breekt er een lange wachttijd aan: hangen op stoelen en een rondje over een iets wat saai vliegveld waar nog geen kip rond loopt op deze vroege morgen. Daar zitten we dan. We moeten wachten van kwart voor 8 tot half 11, want dan gaat de gate open. In deze periode neemt de slaap heftig toe bij sommigen, doch wel de meeste personen. Eindelijk breekt het tijdstip kwart over 10 aan. Nu kunnen we naar de gate. We hebben nog een paspoort controle en dan mogen we de overvolle bus met 95 staanplaatsen in. Deze bus brengt ons 20 meter verder op, bij het vliegtuig. Dan breekt bij vele onder ons het grote moment aan: we stappen voor het eerst van ons leven een vliegtuig binnen om daar dan ook echt de lucht mee in te gaan. We settelen ons op onze aangewezen plaatsen, stoppen onze grote hoeveelheid aan handbagage in de rekken boven ons hoofd. Dan klinkt er door het vliegtuig: “Ladies and gentlemen, please, fasten your seatbelts.” Enkele spannende en nog wat ontredderende momenten van “Help, nu gaan we echt?” en dan komen we werkelijk in beweging. We taxiën naar de landingsbaan. We staan nog één moment stil, dan komen we in beweging. Het vliegtuig maakt vaart, gaat harder en harder. Het moment breekt aan dat we los komen van de grond. Een apart gevoel, maar wel heel spannend! Iedereen realiseert het zich: Wouw, nu zijn we werkelijk in de lucht, we vliegen! We stijgen en stijgen en stijgen. Dan komen we boven de wolken. In één woord: Prachtig!! Iedereen geniet en kijkt vol bewondering uit de kleine raampjes die ons nog enig blik op de kleine wereld onder ons gunnen. Zo brengen we de volgende 2 uur door. Opeens voelen we een vreemd gevoel in onze buikjes: we dalen! Belgrado komt in zicht! We zijn nu werkelijk in Servië! Als het vliegtuig de grond raakt, ontsnapt er bij sommige een zucht van verlichting, en volgt een applaus die weerklinkt door heel het vliegtuig. We stappen uit en de zon straalt ons al tegemoet. Iedereen is helemaal blij dat we dan eindelijk, na lang uit zien, werkelijk in Servië zijn belandt. We zoeken onze koffers tussen de andere uit en gaan naar de aankomsthal. Na even wachten zien we Dragisa Armus aankomen. Hij verwelkomt ons zeer vriendelijk en neemt ons mee naar zijn andere twee chauffeurs die ons eveneens hartelijk verwelkomen. Alles wordt in de busjes geladen en dan begint de volgende deel van de reis: op naar Vranjcka Banja. De auto van Dragisa gaat de stad Belgrado zelf nog in, omdat hij zijn zoon nog op moet halen. De andere busjes rijden alvast richting onze eindbestemming. Onderweg hebben we verschillende pauzes. Het gaat allemaal op z’n Oost-Europees. We wachten en wachten en kletsen en kletsen. We zien veel nieuwe dingen. Het landschap is wat heuvelachtig, de contrasten tussen rijk en arm zijn best wel groot. Er rijdt hier bijvoorbeeld een dikke Mercedes, maar zodra deze voor het stoplicht stopt, rent er een meisje naar de auto toe om wat geld te vragen. Best aangrijpend! Alles bij alles komt het er op naar dat we in totaal 6 uur over de reis van Belgrado Airport naar Vranjcka Banja hebben gedaan. We worden hartelijk ontvangen bij ons onderkomen voor de volgende twee dagen. We hebben even de tijd om tot ons zelf te komen en de koffers op de slaapkamers te zetten. Dan wordt ons een heerlijk maal voorgeschoteld. Het is een soort Goulash. We genieten! Als iedereen klaar is met eten, krijgen we als kersen op de slagroom nog een lekker toetje, wat bestaat uit koekjes en appelcake. Iedereen gaat helemaal vol gegeten van tafel af. We hebben een half uurtje om onze bedden op te maken. Dan hebben we reporting time. Iedereen heeft zijn eigen taak, en zo verwerken we alle eerste indrukken. Moe maar voldaan duiken we ons bed in.
Donderdag 30 april
Met veel gekreun en slaperig gemompel, stappen we uit onze schone bedden. Een echt Servisch ontbijt volgt, met iets dat lijkt op boter en een waterige substantie die men ‘thee’ placht te noemen. Eindelijk, op weg naar Kragujevac! We hebben er veel zin in! De tassen zijn volgepakt met snoep en speelgoed. Na een lange reis arriveren we bij een andere baptistengemeente. Daar hebben we veel plezier met de dominee. Na een lekkere bak koffie en typisch Servische koekjes gaan we kledingpakketten samenstellen. De kleding wordt vanuit allerlei landen in Europa ingezameld. Deze worden hier uitgedeeld aan de allerarmsten. De dominee is een aardige man en kan goed imiteren. Lachen, gieren, brullen dus. De dominee heeft in samenwerking met enkele andere gemeentes een speciaal project opgericht dat ‘Love Your Neighbour’ heet.
Ook ‘Kom over en help’ zamelt in Nederland kleding in voor dit project. ‘Love Your Neighbour’ brengt regelmatig voedsel en kledingpakketten naar de zigeuners en uiteraard word ook geprobeerd om te evangeliseren. Het regent ’s ochtends pijpenstelen, maar niets kan ons goede humeur bederven! Ondertussen is het al 12.00 uur, maar er zijn in Servië geen vaste tijden om te eten. Een korte rit brengt ons naar het zigeunerdorpje. Ongelooflijk, wat een warm ontvangst! Smoezelige kinderkopjes met stralende oogjes rennen ons tegemoet. En wat armoedig! We hadden het veel minder arm verwacht… Ik kreeg bijna tranen in mijn ogen toen ik het zag. Een klein jongetje loopt met alleen een shirtje aan op z’n blote voetjes door de modder. Ondertussen is heel het dorpje uitgelopen, en verbazen we er ons over dat er zó veel mensen in zulke kleine huisjes (hutjes van hout en golfplaat) passen. Om een voorbeeld te noemen: een zwangere vrouw vertelde ons dat ze in verwachting is van haar 12e kind. Ze woont in een huisje van 6 bij 3 meter!
En dan begint het: we gaan snoep, kleding en speelgoed uitdelen. Wat een schitterende ervaring! Iedereen komt om je heen staan (ook volwassenen) en houd de handen op. Echt een dankbaar werk! En ook direct een les voor ons: de kinderen zijn al tevreden met dat ene potlood, in plaats van een heel pak… Voor de mensen is de kleding echt noodzakelijk! Kindjes met schoenen die 2 keer te groot zijn sjouwen door de modder. We zien een jongetje die uit gebrek aan jongenskleding in een jurk rondloopt. Maar ondanks al deze armoede is iedereen echt opgewekt en vrolijk! Ondanks dat ze geen geld krijgen van de overheid en dat ze maar 1,5 liter water per persoon per week (!) krijgen blijven ze optimistisch en vrolijk! Natuurlijk hebben we ook gesprekken met de zigeuners, zodat we van alles kunnen vragen. Zo komen we erachter dat de kinderen bij stoplichten ongevraagd auto’s wassen, en daar vervolgens geld voor vragen. De ouderen zijn vaak bezig met metaal verzamelen, dat ze dan naar een depot kunnen brengen. Daar krijgen ze dan 2 á 3 dinar per kilo metaal. Dat is omgerekend net 1 eurocent! Wat we allemaal wel gezien hebben is dat zij al zo snel tevreden zijn met wat ze krijgen. En als je dan naar je eigen luxe leventje in Nederland kijkt, voel je je best wel gênant. Na afscheid genomen te hebben van de zigeuners, keerden we terug naar de gemeente te Kragujevac.
Ondertussen is het al 15.00 uur en we hebben nog steeds niet gegeten! Dampende bakken met overheerlijke lasagne staat uitnodigend op ons te wachten. De vrouw van de dominee heeft er veel werk van gemaakt, maar dat zijn we ondertussen al gewend. Als we tonnetje rond zijn, hebben we een ontmoeting met enkele gemeenteleden. De gemeente in Kragujevac telt 40 leden, maar niet iedereen komt opdagen. Desondanks hebben we een ontzettend gezellige bijeenkomst. En na verschillende liederen (ook het Wilhelmus) gezongen te hebben keren we weer terug naar huis. Na nog even gedacht te hebben aan de zigeuners, vallen we in bed. We kunnen terugkijken op een leerzame dag!
Vrijdag 1 mei
Na het laatste ontbijt in Vrnjacka Banja vertrekken we naar Kucevo. Een lange rit door de bergen. Links en rechts is er van alles te zien. Van krotjes en afval tot gigantische villa’s. De tegenstellingen zijn overal te zien. We rijden door verschillende dorpjes. Kleine winkeltjes met koelkasten vol gekoeld drinken. De één slaapt, de ander zingt en weer anderen hangen ondersteboven in de banken en houden diepzinnige gesprekken. Moe komen we aan in Kucevo. Een grote open plek in de bergen is onze picknickplaats. Hier worden we verwelkomd door verschillende families die ook onze gastgezinnen blijken te zijn voor de komende nacht. Vandaag is het een nationale feestdag: dag van de arbeid. Vandaar dat men zich nog eens extra uitslooft. Iedereen is vandaag vrij.
Een grote barbecue bakt achter elkaar gigantische stukken vlees. Werkelijk bérgen vlees staan op ons te wachten. En weer krijgen we op zijn Servisch een tafel vol eten. Een aantal mensen interviewen jonge mensen over werk, christendom en school. De mensen met wie we deze picknick hebben blijken een gemeente te vormen. Ze komen niet samen in een kerk zoals wij dat doen, maar de samenkomsten vinden plaats in de huizen van de gemeenteleden. Christen zijn is niet moeilijk gemaakt in deze omgeving. Maar toch zijn de jongeren op school de enige christenen. Werk is moeilijk te vinden. Veel jongeren doen wel een opleiding maar de toekomst is daarna erg onzeker. In Servië heerst grote werkeloosheid. Men is blij met ieder werk wat ze kunnen doen. Terwijl een paar mensen serieuze gesprekken hebben, hebben de anderen plezier met de kinderen. Vervolgens wordt er een heuse voetbal wedstrijd gespeeld tussen de Serven en de Hollanders.
Wegens een spelertekort wordt de veelbelovende voetballer Maurits geronseld voor het Servische team. Op een hobbelig terrein, waar de een na de ander onderuit gaat, wordt er fanatiek gevoetbald. De Serven winnen, uiteraard met de hulp van Maurits. Nog even spelen bij de rivier en dan is er een heuse veiling: de verdeling over de gastgezinnen. We worden verdeeld over de gastgezinnen (grapje van Bastiaan en Paul). Vervolgens gaan we met de busjes naar het bejaardentehuis. Een groot gebouw vol bejaarden. Maar niet alleen bejaarden. Ook lopen er jongere mensen rond met een handicap of met een psychiatrische stoornis. We krijgen een korte rondleiding en delen wat kleine cadeautjes uit. Sommigen hebben gesprekken met de bewoners, anderen kijken in de kamers. De indringende lucht van urine doet ons inzien dat de situatie hier niet al te best is. 3 mensen in 1 kamer. En alles heel primitief. Toch vinden de bewoners het geweldig dat we er zijn. Met kaarten van Holland en door wat liederen te zingen zie je veel mensen opleven. Er worden voor deze mensen geen activiteiten geregeld. Ze hebben dus de hele dag niets te doen. Dan gaan we in de auto naar één van de gastgezinnen. Daar zingen we nog een aantal liederen en sluiten de avond af. Vervolgens naar de gastgezinnen. Voor de ene een rijk gezin, voor de andere een arm gezin. Maar allen hebben ze de gastvrijheid gemeen. Eindelijk tijd om te slapen na deze vermoeiende dag.
Zaterdag 2 mei
We openen onze ogen in een Servisch huis. We hebben vannacht bij onze gastgezinnen geslapen. Een korte terugblik daarop: Een moeder die Frans spreekt, een vader die alleen Servisch kan, en een dochter die Engels spreekt: de ingrediënten voor een leuk gesprek in 3 verschillende talen. Enkele indrukken hoe dit gezin leeft in Servië. In Kucevo is nauwelijks werk te vinden. Vroeger was er een meubelmakerij waar veel mensen konden werken. Toen deze fabriek failliet is gegaan, kwam de werkeloosheid. Ook de vader in dit gezin is werkeloos. De 18-jarige dochter Tatjana, waar wij veel mee gesproken hebben, werkt voor de lokale televisie. Ze leest het nieuws voor en presenteert evenementen etc. Salaris : €100,- per maand, terwijl er ongeveer €400,- nodig is. Om toch rond te kunnen komen, doet de vader soms wat klusjes voor rijkere mensen. Op het eerste gezicht leek het huis van het gastgezin vrij fors. Tot we er achter kwamen dat het hele huis slechts 3 kamers telde. Toch waren deze mensen erg opgewekt en vrolijk. “C’est la vie’, aldus de vrouw des huizes. Al het geld wat binnenkomt wordt uitgegeven aan primaire levensbehoeften. Geld voor luxe goederen is er niet. Als wij dit allemaal horen, kruipt het schaamrood op onze wangen. Wat een groot verschil met wat wij thuis allemaal hebben! Daar slaapt het hele gezin in één grote kamer, thuis hebben we onze eigen slaapkamer… In Nederland vinden we kleding en voedsel vanzelfsprekend, dit gezin moet elke dinar omdraaien om rond te kunnen komen. Nadat het ijs gebroken is, noemt de vader Servië ‘een land van dieven’. Dat vraagt natuurlijk om uitleg! De gastheer zegt dat de rijken winst maken over de rug van de arme mensen. Veel politiemensen zijn corrupt en knijpen graag een oogje dicht voor smeergeld.
Om een uur of één kruipen we in onze bedden. ’s Ochtends krijgen we een Engels ontbijt met Turkse koffie. Daarna vertrekken we naar Sainovac. Na een lange rit over hobbelige weggetjes middenin de bergen, komen we aan in het multifunctioneel centrum te Sainovac. Onderweg hebben we heel veel gezien. We komen langs een grote goud- en kopermijn die volledig buiten gebruik is, omdat er niet genoeg machinerie is. Ook zien we boertjes die met antieke trekkertjes langs ratelen, en herders met hun kudden. Halverwege de reis hebben we een pauze op een kampplaats. Hier worden ’s zomers jeugdkampen georganiseerd. De beheerder van het terrein, Brancko, wil graag dat dit terrein een ontmoetingsplaats word voor Christelijke jongeren. De kampplaats is nu eigenlijk niets anders dan een gebouw met een groot grasland eromheen. De droom van Brancko is om een groot gebouw te bouwen, waar meer activiteiten georganiseerd kunnen worden gedurende het hele jaar. Afgelopen zomer is het eerste kamp er geweest, terwijl er nog geen stromend water was. De kampplaats is in feite een enorm terrein, waar wuivende grashalmen het Servische levenslied bejubelen. Langs het terrein stroomt een rivier, waar ook mensen gedoopt worden.
We drinken wat en smullen van de heerlijke chocoladecake die de vrouw van Brancko heeft gebakken. Nadat we hier lekker even uitgerust en gekletst hebben stappen we vol goede moed weer in onze busjes en toeren verder richting Sainovac. Onderweg stoppen we nog bij een wegrestaurant waar we wat eten. Daar hebben we erg zin in na een hele dag in de auto. Waar we ondertussen wel achter zijn is dat ze in Servië heel veel vlees eten, typisch Servisch. Na deze stop rijden we in één keer door naar Sainovac. Daar aangekomen zijn we erg uitbundig en enthousiast omdat we de hele dag in de auto hebben gezeten. Na een kwartiertje gaan we naar binnen en zoeken onze slaapplaats uit. We komen nog even bij elkaar om de dag te eindigen met een mooie Psalm over de schepping (Psalm 8). Na het reporten zijn we blij dat we weer in ons bedje kunnen kruipen.
Zondag 3 mei
Na een koude nacht in ons nieuwe onderkomen in Sainovac, worden onze magen gevuld met een Nederlands ontbijt. Het geluid van auto’s doet ons beseffen dat we worden opgehaald om naar de kerk te gaan. Na een half uurtje rijden, komen de auto’s tot stilstand langs de kant van een drukke straat in Nic. We moeten uitstappen en worden verwelkomd door muziek afkomstig van keyboard en gitaar, in tegenstelling tot de rustige orgelklanken die in onze kerken galmen. Spontaan en vriendelijk geven onze medechristenen ons een hand en worden we uitgenodigd om voorin de kerk te gaan zitten. We genieten nog even van de Servische liederen en dan wordt de dienst geopend door een van de zangers met een korte meditatie gevolgd door gebed. Het is geen gebed zoals wij dat kennen. Iedereen moet gaan staan en de gemeenteleden volgen elkaar op in het gebed. Dat is wel even wennen. Door de zoon van de dominee wordt de gemeente geïnformeerd over Kom over en help en het doel van onze reis. Vervolgens worden we uitgenodigd om ons programma uit te voeren.
Eerst zingen we twee liederen. Jasper legt de gemeente uit wat de inhoud van de liederen zijn. Co houdt hierna een korte meditatie. Hij mediteert over Johannes 7:37: ‘Op de laatste dag, de grootste dag van het feest, stond Jezus en riep, zeggende: “Indien iemand dorst, die kome tot Mij en drinke.” Dan wordt iedereen geboeid door het verhaal van één van de Xperiencedeelnemers over haar vader, die door God werd geroepen tijdens een zondagse strandwandeling. De dominee reageert enthousiast; overal werkt God, zowel in Servië als in Nederland. We sluiten ons programma af met het lied ‘'k Stel mijn vertrouwen op de Heer mijn God’. Een applaus onderbreekt de stilte van de gemeenteleden. De dominee houdt een preek en bedient daarna het Heilig Avondmaal. Het verschilt nogal met onze kerken. De gemeenteleden die belijdenis van hun geloof afgelegd hebben en gedoopt zijn, lopen naar voren en nuttigen brood en wijn. Tijdens het sacrament spelen de piano en de gitaar. Bij ons is het dan juist heel stil. Na gebed door de dominee wordt het sacrament beëindigd en wordt de dienst afgesloten door een aantal liederen. Na de dienst hebben we ontmoetingen met gemeenteleden. Hoe zijn de mensen eigenlijk betrokken geraakt met de kerk of in aanraking gekomen met het geloof. Tien jaar geleden kwam Gods Woord in het leven van een van de zangers. Hij wist niet hoe God hem wilde gebruiken. Door prediking van Gods Woord in de kerk, besefte hij wat God met zijn leven wil. Hij gelooft dat God voor hem leeft. Johannes 3:16 is voor hem een belangrijk bijbelvers. ‘Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.’ Een ex-studente theologie aan de universiteit van Amsterdam en medeoprichter van de kerk in Sainovac, kreeg op 14-jarige leeftijd een Bijbel van haar tante en werd uitgenodigd om een dienst bij te wonen. Op 15-jarige leeftijd werd ze gedoopt. Ze moet vaak haar geloof verdedigen. Veel mensen zien haar als een sektelid. Volgens deze vrouw zal de kerk blijven groeien. Het verschil tussen de kerk in Nic en Sainovac wordt gekenmerkt door de bevolkingsgroepen. In Sainovac komen veel zigeuners naar de kerk in tegenstelling tot Nic. Na gesprekken, foto’s en gezang, wachten verrukkelijke pizza’s op ons om verorberd te worden. Ze waren echt lekker! Na het vullen van onze magen is het tijd om te vertrekken naar ons onderkomen in Sainovac. Aangekomen in Sainovac volgt een relaxed middagje. De zon brandt op onze wangen terwijl we een aantal gezangen zingen.
Onze rammelende magen worden in de warme zon met een voedzame maaltijd tot zwijgen gebracht. ’s Avonds verwelkomen we onze medechristenen, onder wie een groot aantal zigeuners. Ze werden om zes uur al verwacht, maar tijd is voor hen rekbaar. Tegen acht uur zat de kerkzaal helemaal vol. De mensen nemen hier het ‘handklapt en betuigt’ nogal letterlijk. De meeste mensen gaan uit hun dak, tintelende handen is het resultaat na het zingen. Hierna volgt de pauze. Er wordt gevoetbald, gekletst en foto’s gemaakt. Na een gezellige avond is het tijd om ze uit te zwaaien. We eindigen de avond met een stukje uit de Bijbel (Jesaja 30) en gebed. Al met al een mooie zondag!
Maandag 4 mei
Vragen zonder antwoorden, enge auto’s met mannen erin, mysterieuze geluiden die ons het bloed in de aderen doet stollen: een korte impressie van de afgelopen nacht. ‘Tring!’, de wekker gaat… Na een korte nachtrust gaan we ontbijten. Wit en bruin brood met jam of worst, even voelen we een steek van heimwee naar ons vaderland. Vandaag staat ons een vrij rustige dag te wachten. De bedoeling is dat we het multifunctionele centrum, waar we vannacht geslapen hebben, op gaan knappen waar dat nodig is. Verf, kwasten, plamuurmessen en schuurpapier staan klaar voor gebruik. Om een uur of tien kom Cedomir en Emanuel, twee voorgangers uit Nis, om te vertellen wat de functie van het gebouw is, wat we kunnen doen en om nog wat materialen te brengen. Het gebouw waar we nu zijn staat er sinds 1999 en is bedoeld om het evangelie (vooral) onder de Roma’s te brengen. Eéns in de drie weken is er op zondag een dienst. Om ook de jeugd goed te kunnen bereiken wordt er op zaterdagavond een samenkomst georganiseerd.
De dominee zou graag zien dat er een waterput gemaakt word, zodat er schoon water voor het hele dorp is, maar ook voor de omliggende dorpen. Er zijn namelijk nogal wat gezondheidsproblemen, omdat veel (arme) mensen water uit de kraan drinken. Goed water kopen is voor de meeste mensen te duur. Veel mensen hebben last van hun nieren en/of maag. Dit is echter een dure onderneming, omdat er dan 150 meter diep geboord moet worden. Na al deze informatie is het tijd om te gaan werken. Enkele mensen gaan de muur aan de weg wit schilderen, anderen schilderen de deuren rood. Ook gaat er een stel de zolder opruimen of de ramen zemen. Er is genoeg te doen… De rode verf blijkt multifunctioneel te zijn; het kan niet alleen gebruikt worden om de deuren te schilderen, maar ook om wat shirts of gezichten enigszins op te vrolijken. Brood, veel brood, geeft nieuwe krachten. Onze vlijt wordt ruw verstoord door enorme zwarte wolken. De regen sproeit over de pas geverfde muren, kozijnen en deuren. Dan maar binnen aan het werk.
Rijst, goulash en erwten plus de slappe lach creëren een vrolijke sfeer aan tafel. Voor sommigen wordt het moeilijk om de heerlijke maaltijd naar binnen te werken, omdat de slappe lach het niet mogelijk maakt om de mond dicht te houden. Rijst sproeit over tafel. Nadat ook de rijstsproeiers zijn gekalmeerd, is het tijd om te evalueren. de hoogtepunten van de week worden stuk voor stuk nog eens doorgenomen. De pluspunten, maar ook de minder goede punten van de reis worden eerlijk in de groep gegooid. We kunnen terug kijken op een heerlijke reis. Vol ervaringen, goede gesprekken, toffe groepsleden en leiding, Servische mentaliteit en een super goede sfeer.
Dinsdag 5 mei 2009
De laatste dag in Servië. Iedereen vindt het erg jammer. Het is al weer bijna voorbij. Dit alles houdt niet in dat we niets meer gaan doen vandaag. We hebben juist nog een hele drukke dag. Gelukkig dat we vandaag wel nog wat uit mogen slapen. Om 9 uur verschijnen we allemaal met een duf gezicht aan het ontbijt. We ontbijten heerlijk met z’n allen in de keuken. Na het ontbijt stoppen we onze tassen vol met onze laatste cadeautjes en kleren. We gaan namelijk vandaag nog een keer naar de Romagezinnen die in de buurt van het centrum/’kerkje wonen. Deze gezinnen worden ondersteund door de kerk hier in Sainovac. Onze eerste indruk was dat het er niet zo arm uit zag als de Romagezinnen die we vorige week donderdag bezocht hebben. Deze mensen wonen namelijk allemaal nog in redelijke huizen althans van de buitenkant gezien. We komen voorbij een toilet (een houten huisje buiten met een gat in de grond). We horen dat hier drie gezinnen gebruik van moeten maken. Sommige van ons kijken in een huis waar het mogelijk nog luxer uit ziet als bij ons in Nederland. Dat schijnt te komen doordat de vader des huizes in Duitsland werkt. Hij verdient daar veel, dat geld steekt hij allemaal in de luxe in zijn huis. Onbegrijpelijk voor ons is dat het huis zelf er nog niet fa uit ziet. Maar niet elk huis ziet er zo uit. We kijken namelijk ook in een huisje van een gezin van 6 personen waarvan de vader ziek is. Hij heeft hart- en longproblemen en trombose. Hij kan niet werken. Zijn moeder, vrouw en kinderen werken in het oogstseizoen op het land. De gewassen verkopen ze. Met het geld dat ze verdiend hebben betalen ze de medische kosten van de vader. Hij krijgt enige hulp van een sociaal centrum, maar voor de rest moet hij veel van zijn schaars verdiende geld in zijn gezondheidszorg stoppen. Dit brengt wel problemen met zich mee. Maar als wij vragen wat zijn toekomstdroom is, geeft hij zijn vertrouwen op God weer en vertelt dat hij hoopt dat God hem nog veel jaren zal geven bij zijn gezin, zodat hij zijn vrouw en kinderen kan steunen bij alles. Hij vertelt ons ook dat hij hoopt dat zijn kinderen gezond zullen blijven, hun school goed af kunnen maken en dat zij daarna een goede baan zullen krijgen. Wat wij erg mooi vinden is dat hij vraagt of wij met z’n allen daar voor hem willen bidden. Dat doen we, het was erg bijzonder. Cedomir bidt in het Servisch voor deze man en zijn problemen. We verlaten hen met een handdruk en veel nieuwe indrukken. Als we terug komen bij ons tijdelijk thuisfront, vertrekken we bijna meteen naar Niç. In Niç gaan we naar andere Romafamilies. Deze mensen zijn weer wat armer dan de mensen die we vanochtend bezocht hebben. Deze mensen wonen in kleine, armoedige huisjes in een soort steegje met een binnenplaatsje waar verschillende bewoners zitten. Er staan maar weinig bedden, eigenlijk geen één, alleen wat banken. Wat ons wel erg opvalt is dat er wel een televisie en computer staan. ‘Apart’, denken wij op het eerste moment. Als we er wat langer over doorpraten komen we tot de conclusie dat dit misschien wel het enige tijdverdrijf is dat deze mensen hebben. Ook hier delen we een deel van onze cadeautjes uit. De mensen kijken hier erg lusteloos voor ons idee. Het ziet er allemaal ook erg triest uit. Als we weer naar de auto’s lopen, zien we dat er een schaap geslacht wordt. Hier kijken we niet echt van op, omdat we vandaag al veel schapen hebben gezien. Vandaag is het begin van het driedaagse jaarlijkse Romafeest. Op dit feest wordt er bij elk Romagezin één of meer schapen geslacht.
We gaan met z’n allen wat in Niç eten bij McDonalds. Terwijl we eten komen er bedelende kinderen langs. Het is erg schrijnend om te zien hoe deze kinderen moeten bedelen van hun ouders in plaats van naar school gaan. Als we klaar met eten zijn gaan we nog even Niç in om wat rond te kijken en eventuele souvenirs te kopen. Na een uurtje verzamelen we weer bij de auto’s en gaan richting Sainovac. Daar aangekomen gaan we bijna gelijk weer weg. Nu te voet naar het Romafeest in Sainovac. Het is een soort folklore feest, waar wat mensen in traditionele kleding rond lopen. Ook laten zij dansen zien. Na een uurtje gaan we ook daar weg. Reiny en Martine gaan even naar de winkel 100 meter verder op om wat eetbaars te kopen, aangezien iedereen zin in wat eten heeft. We eten lekker een broodje buiten en kletsen gezellig. Om 9 uur gaan we afscheid nemen van onze vrienden uit Niç, die ons een paar keer hebben opgezocht. Het is jammer, want deze mensen zullen we misschien nooit meer zien. Toch was het fijn om hen ontmoet te hebben. Als we ze allemaal Gods zegen hebben toegewenst en een hand gegeven gaan zij terug naar hun woonplaats. We bedanken Emauel en Cedomir en zingen hen de zegenpsalm toe: ‘Dat ’s Heeren zegen op u daal’. Wij gaan nog even de dag evalueren en gezellig kletsen. Dan komt Dragisa. Onderweg naar Sainovac had de blauwe bus het begeven, maar gelukkig kon een monteur het probleem verhelpen. Dragisa brengt ons morgen terug naar Belgrado om ons daar uit te zwaaien. Als wij vragen wat hij van ons vond als groep is zijn antwoord: “Good, very good”. Hij vond het ook veel te kort. Het was ook erg gezellig. Daar kunnen we natuurlijk niets tegen in brengen. Hij vindt dat we ook echt wat hebben betekend hier. Met name noemt hij ons verblijf bij de gastgezinnen in Kucevo. Dat hebben ze erg gewaardeerd. Alleen al doordat we naar de mensen omkeken en hen probeerden te begrijpen. Hij vindt het al heel wat dat wij deze reis nooit zullen vergeten! Het was in één woord: GEWELDIG! Tot ziens Servië!
Woensdag 6 mei
Kwart voor 6 wordt iedereen gestoord in zijn of haar nachtrust door de wekkers. Moeten we er nu al uit? Iedereen is nog zo moe. Als we gisteravond (vannacht) direct waren gaan slapen waren we nu beter uitgerust. Maar zo’n laatste nacht verloopt toch meestal anders. Aankleden, koffers inpakken en voorbereiden om Sainovac en Servië te verlaten. De bezem verandert de vloer weer in een schoon oppervlak. Nog even een grote controle door het huis en dan tijd om te gaan vertrekken. Rond 7 uur plaatsen we onze achterwerken op de zachte banken in een van de twee oude busjes. De oogjes van velen worden zwaar en langzaam worden sommigen in slaap gedoezeld. In Nis worden onze maagjes gevuld door het ontbijt in een restaurant. Het nogal witte interieur en muffe geur doet ons denken aan een slaapzaal of bejaardentehuis. De serveerder zal verrast worden door onze puberale streken bij het afruimen. Een servet en citroen zal hij zeker in een melkkannetje vinden. Wanneer de chauffeur gearriveerd is, stappen we weer in de busjes en kan Co verder reizen als passagier. Het is rond negen uur wanneer we het restaurant verlaten. We reizen door het mooie landschap naar Belgrado. Van het uitzicht genieten, ballonnen opblazen, lezen of slapen zijn de bezigheden. De laatste pauze vindt plaats bij een tankstation waar we ook onze blaas kunnen legen. We arriveren ruim op tijd op het vliegveld van Belgrado. Na het inchecken hebben we nog even de tijd om te genieten van een cappuccino of andere consumptie. De laatste dinars worden uitgegeven aan souvenirs of bewaard als souvenir. We nemen afscheid van Dragisa, een super aardige man en laten vervolgens onze bagage en paspoort controleren. Velen vinden het toch wel weer spannend om in een vliegtuig te stappen. We zoeken onze plaats op en wachten op vertrek. Rond 13.25 uur begint het vliegtuig te bewegen, rijdt over de startbaan en verdwijnt in het luchtruim. Tot ziens Servië! De serveerkarretjes komen tevoorschijn en zo kunnen we weer van alles verorberen. Wakker blijven in het vliegtuig valt niet voor iedereen mee. We vliegen op 11 kilometer hoogte en zien alleen maar wolken. Langzaam gaat het vliegtuig lager vliegen en komt het landschap weer tevoorschijn. Na twee uur en een kwartier vliegen zien we Keulen en bereiden we ons voor op de landing. De gordels gaan weer vast en langzaam raken de wielen de grond. De landing is veilig verlopen, dus volgt een luid applaus. Iedereen pakt al zijn of haar spullen en verlaat het vliegtuig. Per bus verlaten we de landingsbaan. We laten onze paspoorten controleren en wachten op onze bagage. Wanneer alle koffers gearriveerd zijn, kunnen we nog snel even de toilet bezoeken en inkopen doen. Waar vinden we nu de bus op zo’n grote parkeerplaats? Na even zoeken en bellen vinden we de bus en is het tijd voor een laatste groepsfoto. Allemaal instappen en op weg naar Holland. De busreis is super gezellig. Tassen, petten en sweaters worden voorzien van namen en teksten. Ook ontbreekt het flitsen van de camera’s niet. Wat vinden de Xperienceleden van de reis? Geweldig, super leuk, indrukwekkend, leerzaam, gezellig, leuke groep en leiding, fijne gesprekken zijn de antwoorden. Ooit weer naar Servië? Ja! Iedereen wil de Serviërs weer ontmoeten. Rond half 8 arriveren we bij de McDonalds in Nijmegen en moeten we afscheid nemen van een aantal groepsleden. De rest reist door naar Woudenberg. Hier wordt ook meteen voor hen een pauze ingelast. Iedereen vindt het jammer dat we nu alweer afscheid moeten nemen van elkaar. Op naar de reünie!
